حامد براى دستگيرى ياران حلاج كوشش بسيار نمود . چشمها بر ايشان گمارد ، تا حيدره ، سمرى ، محمد بن على قنائى [ 1 ] و مردى معروف به ابو مغيث هاشمى را دستگير كرد . ابن حماد نيز پنهان شد و خانه‌اش را بازرسى كردند و دفترهائى از آنجا و خانهء محمد بن على قنائى بيرون آوردند كه بر كاغذ چينى نوشته شده و برخى از آنها با آب طلا نوشته بود ، و آستر از ديبا و حرير و جلد از چرم نيكو داشت . در ليست يارانش نام ابن بشر و شاكر [ 2 ] نيز ديده شد . چون حامد از ياران دستگير شدهء او ، دربارهء ايشان جويا شد ، گفتند : آن دو داعى او در خراسانند . ابو القاسم بن زنجى گفت : ما به خراسان بيش از بيست نامه نوشتيم كه ايشان را بفرستند . بيشتر آنها بىپاسخ ماند . در پاسخها كه آمد گفته شده بود خواهيم جست و فرستاد . ولى تا كنون كسى را نياورده‌اند . در نامه‌ها كه از او به دست آمد ، نوشته‌هائى شگفت‌انگيز ، كه فرستادگان او از شهرستانها براى او نوشته بودند و سفارش نامه‌ها كه او براى ايشان فرستاده بود ديده شد ، كه چگونه مردم را به سوى او بخوانند و چگونه ايشان را از پايه‌اى به پايهء ديگر ، تا به بالاترين پايگاه برسانند ، و اينكه با هر گروه * به اندازهء خرد و هوش و پذيرائى ايشان سخن گويند . پاسخهائى نيز يافت شد كه او به نامه‌هاى گروهى از مردم با واژه‌هائى رمزى نوشته بود ، كه جز نويسنده و گيرنده ، كسى آن را نمىفهميد . ابو القاسم بن زنجى گفته است : من و پدرم روزى نزد حامد [ وزير ] بوديم كه برخاست و ما به بيرونى [ 3 ] رفتيم و در يكى از رواقها نشستيم . هارون بن عمران گهبذ نيز با پدرم سخن مىگفت : كه غلام حامد ، نگهبان حلاج به درآمد و با اشارتى به

--> [ ( 1 - ) ] M : شايد نسبت به دير قنى ( خ 6 : 330 ) . [ ( 2 - ) ] صفدى در « وافى بالوفيات » گويد : شاكر صوفى خادم حلاج بود ، ابو عبد الرحمان سلمى [ م 412 ه ] در تاريخ صوفيه گويد : او از اهل بغداد ، و همچون خود حلاج دلير بود ، سخنانش را به مردم نشان دادند و او را به گناه پيروى از حلاج گردن زدند . / / M . كتاب تاريخ الصوفيه عربى بنام طبقات الصوفية در مصر چاپ شده و خواجه عبد الله انصارى م 481 ه . آن را به فارسى گردانيده است و اين فارسى در كابل 1341 خ در 738 ص . چاپ شده است . [ ( 3 - ) ] M . متن : نهض من مجلسه و خرجنا الى داد العامة . . . در برابر خانهء اندرونى .